fbpx Skip to content

Biblioteka TEA

Scenariusz zajęć

Zapytaj o nierówności ekonomiczne

Zajęcia dają szansę na przyjrzenie się kwestii globalnych nierówności ekonomicznych, zarówno z perspektywy statystycznej, jak i etycznej. Proponowana sekwencja, inspirowana metodą dociekań filozoficznych, pozwala na refleksję i zadawanie kolejnych pytań eksplorujących temat podczas lekcji, ale również w domu czy w rozmowach rówieśniczych.

Z uwagi na kształtowanie umiejętności krytycznego myślenia, argumentowania oraz zadawania pytań scenariusz może być również realizowany na lekcjach języka polskiego czy godzinach wychowawczych.

Do zajęć będziesz potrzebować:

Tablica interaktywna (Jamboard, Teams, Mural, Miro).

Cele zajęć:

Uczeń_uczennica:

  1. Zna dwa wskaźniki definiujące światowe ubóstwo i bogactwo.
  2. Na podstawie analizy map samodzielnie wyciąga wnioski dotyczące globalnych nierówności ekonomicznych.
  3. Umie argumentować i zadawać pytania.

1. Poproś osoby uczestniczące, aby przyjrzały się dwóm mapom z materiałów dostępnych na stronie Worldmapper.org. Opowiedz o tym, co każda z nich przedstawia i dlaczego ich kształt jest inny niż mapa świata, którą zazwyczaj widujemy.

Pierwsza mapa: GNI 2018 – Worldmapper

Przedstawia dochód narodowy brutto (DNB), czyli wskaźnik ekonomiczny, który jest jednym z podstawowych w ocenie zasobności krajów na świecie, ich stopnia rozwoju ekonomicznego i możliwości w zakresie zapewniania potrzeb społeczeństw w przeliczeniu na zasoby finansowe.

Dochód narodowy brutto (DNB) to całkowita suma pieniędzy zarobionych przez ludzi i firmy danego kraju. Liczba ta obejmuje produkt krajowy brutto narodu plus dochód, który otrzymuje ze źródeł zagranicznych.

Najwyższy DNB w 2018 roku odnotowano dla USA, a następnie Chin, Japonii, Niemiec i Francji. Wielka Brytania, Indie, Włochy, Brazylia i Kanada uzupełniają pierwszą dziesiątkę. Pierwszym afrykańskim krajem jest Nigeria na 33.

Druga mapa: Multidimensional Poverty 2019 – Worldmapper

Globalny Wielowymiarowy Indeks Ubóstwa 2019 „dostarcza danych o wielu wymiarach ubóstwa, którego ludzie doświadczają na całym świecie w zróżnicowany sposób. Określa, jak ludzie są pozostawieni w tyle w trzech kluczowych wymiarach: zdrowie, edukacja i standard życia, obejmując 10 wskaźników. Osoby, które doświadczają deprywacji w co najmniej jednej trzeciej tych ważonych wskaźników, należą do kategorii wielowymiarowo ubogich”. (UNDP/OPHI, 2019)

„Wykorzystuje on mikrodane z badań gospodarstw domowych i – w przeciwieństwie do Indeksu Rozwoju Społecznego skorygowanego o nierówności – wszystkie wskaźniki potrzebne do skonstruowania miary muszą pochodzić z tego samego badania. Każda osoba w danym gospodarstwie domowym jest klasyfikowana jako uboga lub nieuboga w zależności od ważonej liczby deprywacji, których doświadcza jej gospodarstwo domowe, a tym samym ona sama. Dane te są następnie agregowane w krajową miarę ubóstwa”. (UNDP, 2019)

Raport zestawia dane ze 101 krajów o łącznej populacji 5,7 mld, czyli 76% światowej. Według raportu, 1,3 miliarda ludzi w tych krajach żyło w wielowymiarowym ubóstwie.

Dlaczego te mapy są inne? Worldmapper tworzy mapy zwane kartogramami, gdzie terytoria na każdej mapie są zmieniane w zależności od przedmiotu zainteresowania. Widzimy, więc gdzie problem, który dyskutujemy jest bardziej nasilony, a gdzie mniej (15 min).


2. Po przyjrzeniu się obydwu mapom poproś grupę o zastanowienie się, czego dotyczą te dwie mapy. Jeśli będzie to dla Was pomocne, zapisz te hasła na tablicy interaktywnej w formie chmury lub przy większych grupach użyj aplikacji Menti (10 min).

W przypadku aplikacji Menti po zalogowaniu masz kilka darmowych slajdów, które możesz ustawić, np. jako chmurę odpowiedzi. Wtedy podajesz grupie link i kod do wpisania, a hasła pojawiają się w formie chmury w czasie rzeczywistym na Twoim ekranie, który możesz udostępnić.

Następnie pokaż grupie zestaw pytań inspirowanych tymi mapami i poproś o zagłosowanie na pytania, które są dla nich najbardziej interesujące do rozmowy (10 min).

Lista pytań:

  1. Co to znaczy być biednym albo bogatym?
  2. Czy bieda lub bogactwo zależy od miejsca, w którym mieszkamy/ żyjemy?
  3. Jak dane statystyczne wpływają na nasze życie?
  4. Od czego zależy bycie biednym czy bogatym?
  5. Jak kraj/ społeczeństwo/ człowiek mogą zmienić swoje miejsce na tych mapach?
  6. Dlaczego świat dzielimy w ten sposób?
  7. Gdzie przebiega linia podziału pomiędzy biedą i bogactwem?

Jak głosować online?

Jeśli planujesz głosowanie, to przygotuj na interaktywnej tablicy spisane pytania powyżej, najlepiej na oddzielnych karteczkach (elektroniczne post-ity). Do głosowania możesz dać każdej osobie jeden z kształtów wypełnionych kolorem. Jeśli chcesz, żeby głosowanie było anonimowe, to daj grupie identyczne kształty do głosowania (np. kółka wypełnione takim samym kolorem) i poproś o ich przesuwanie w tym samym momencie. W aplikacjach takich jak Mural czy Miro dostępna jest opcja głosowania, którą możesz użyć. W tym ćwiczeniu zależy nam, żeby każda osoba głosowała na jedno pytanie, bo to sprawi, że zostanie przydzielona do grupy i będzie w niej kontynuowała rozmowę. W innych momentach warto zastanowić się, czy nie zastosować możliwości oddania kilku głosów, żeby zmienić nieco zwyczajową dynamikę.


3. Podziel grupę na mniejsze podgrupy według wyboru pytań. Umieść każdą grupę w oddzielnym pokoju, używając do tego funkcji w aplikacji Zoom lub Teams.

Zadaniem dla każdej z grup będzie odpowiedź na dwie kwestie, a następnie wrócenie na forum z podsumowaniem (20 min).

  1. Dlaczego wybraliście to pytanie? Co was w nim zainteresowało?
  2. Odpowiedzcie na pytanie, ale nie próbujcie dojść do jednej odpowiedzi za wszelką cenę. Eksplorujcie, szukajcie różnych możliwości, podawajcie przykłady. Jeśli brakuje wam danych lubi wiedzy, korzystajcie z informacji dostępnych w internecie.

4. Zaproś grupy na forum i poproś każdą z nich do zreferowania treści, dając ok. 4–5 minut na grupę w zależności od liczby osób uczestniczących (20 min).


5. Po wysłuchaniu wszystkich zaproś ponownie grupy do pokoi i poproś o sformułowanie ich własnych pytań na podstawie tej pracy (oraz obejrzanych map) do dalszej eksploracji i dyskusji (10 min).


6. Na końcu aktywności odczytaj wszystkie zaproponowane pytania. Jeśli jest potrzeba, poproś o doprecyzowanie lub pokaż, które z nich są ze sobą zbieżne. (5 min).

 Save as PDF

Komentarz metodyczny

Scenariusz łączy w swojej konstrukcji analizę danych i innowacyjną możliwość ich przedstawienia oraz dyskusję o wartościach i definiowanie na swoje potrzeby kwestii biedy i bogactwa. To połączenie ma na celu nakreślić grupie osób uczestniczących odpowiedni kontekst do abstrakcyjnych i filozoficznych rozważań.

Ważna w tym procesie jest rola osoby prowadzącej, która dostarcza grupie narzędzi i prowadzi ją przez proces, ale nie zajmuje stanowiska i nie podejmuje decyzji o prawidłowości odpowiedzi czy zasadności / trafności opinii uczniów_uczennic. Ważne, żeby zostawić przestrzeń do dyskusji i do prezentowania argumentów oraz doświadczeń osób uczestniczących, a jeśli to zasadne – dopytywać, parafrazować ich wypowiedzi i sprawdzać, czy właściwie zrozumieliśmy ten kontekst. Jeśli grupa dopiero zaczyna pracę z pytaniami, można jej pomagać, rozwijając pytania, czy zadając takie, które przenoszą rozważania na bardziej abstrakcyjny poziom.

Ważne w tej pracy są dwie umiejętności komunikacyjne: argumentowanie i zadawanie pytań. Warto zwrócić na nie uwagę i dopytywać grupę podczas referowania swoich rozmów na forum o to, dlaczego tak sądzą, jaki argument mają na poparcie swojej tezy, na jakiej podstawie doszli do takich wniosków. To ważny element tej metody wspierający formułowanie argumentacji.

Scenariusz kończymy zadaniem kolejnych pytań, które pozostawiamy bez odpowiedzi, dając impuls do dyskusji i refleksji wśród uczniów_uczennic. To sygnał, że proces uczenia się nie musi być zamkniętą całością, która po podsumowaniu i ustaleniu właściwej odpowiedzi nie budzi wątpliwości i nie prowokuje do kolejnych pytań. Jeśli chcesz, możesz te pytania wykorzystać jako zadanie domowe.


Więcej o metodzie dociekań filozoficznych: https://www.youtube.com/watch?v=9OutNq72Gkk

Dodatkowe inspiracje

  • Webinarium TEA „Podejście dialogiczne i metoda dociekań filozoficznych w pracy antydyskryminacyjnej” w ramach projektu „Latarnia Równości. Pozytywnie o Edukacji Antydyskryminacyjnej” [LINK: https://www.youtube.com/watch?v=9OutNq72Gkk]
  • Webinarium IGO & TEA [LINK: https://youtu.be/v2Eo-017zpc]
  • „Jak mówić o większości świata?”, Instytut Globalnej Odpowiedzialności, 2015:

Więcej na ten temat

Zobacz także...

Logotyp projektu "Kalejdoskop Równości" oraz logotyp "Iceland Liechtenstein Norway - Active Citizens Fund"

 

Scenariusz został stworzony w ramach projektu „Kalejdoskop Równości”, realizowanego przez Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej. Projekt finansowany przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię z Funduszy EOG w ramach Programu Aktywni Obywatele – Fundusz Regionalny.

Skip to content